Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, inşaat ve yapı işlerinin yürütüldüğü işyerlerinde uyulması gereken asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirler. Yüksekte çalışma, güvenlik ağları, korkuluklar ve düşen cisimlere karşı alınacak tedbirler bu yönetmelikte düzenlenen konular arasındadır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlı bir özettir. Yönetmelik yayımlandıktan sonra değişikliklere uğramıştır; bağlayıcı ve güncel metin için Mevzuat Bilgi Sistemi’ni esas alınız.
Künye
- Yayımlandığı Resmî Gazete: 5 Ekim 2013, sayı 28786 (ilk yayımlanan metin)
- Yayımlayan kurum: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
- Dayanak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 30. maddesi
- AB uyumu: 92/57/EEC sayılı Konsey Direktifi’ne paralel olarak hazırlanmıştır.
Amaç ve kapsam
Yönetmeliğin amacı, yapı işlerinde alınacak asgari iş sağlığı ve güvenliği şartlarını belirlemektir. Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamına giren tüm yapı işlerinin yapıldığı işyerlerinde uygulanır; Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği kapsamındaki işyerleri kapsam dışındadır.
Yönetmeliğin yapısı
- Birinci Bölüm – Amaç, kapsam, dayanak ve tanımlar. Sağlık ve güvenlik koordinatörü, sağlık ve güvenlik planı, proje sorumlusu gibi temel kavramlar tanımlanır.
- İkinci Bölüm – Yükümlülükler ve sorumluluklar. İşverenlerin, proje sorumlusunun ve yapı alanında çalışan diğer kişilerin yükümlülükleri düzenlenir.
- Üçüncü Bölüm – Genel hükümler. Sağlık ve güvenlik koordinatörlerinin görevlendirilmesi, sağlık ve güvenlik planı ve bildirim; proje hazırlık aşamasındaki genel prensipler; koordinatörlerin hazırlık ve uygulama aşamasındaki görevleri; çalışanların bilgilendirilmesi, görüşlerinin alınması ve katılımı.
- Dördüncü Bölüm – Çeşitli ve son hükümler.
Yönetmeliğin ekleri:
- Ek-1: Yapı işleri listesi
- Ek-2: İş sağlığı ve güvenliği risklerini içeren çalışmaların listesi (ör. yüksekten düşme riski bulunan işler)
- Ek-3: Yapı işine ilişkin bildirim
- Ek-4: Yapı alanları için asgari sağlık ve güvenlik şartları
- Ek-5: Yapı işlerinde kullanılan iş ekipmanlarının asgari sağlık ve güvenlik şartları (güvenlik ağları, geçici kenar koruma sistemleri gibi ekipmanları kapsar; yönetmeliğe sonradan eklenmiştir)
Yüksekte çalışmaya ilişkin başlıca hükümler
Yönetmeliğin Ek-4 (A) bölümünde “Yüksekte çalışma” başlığı altında yer alan esaslar, ilk yayımlanan metne göre özetle şöyledir:
- Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma, yüksekte çalışma kabul edilir.
- Yüksekte yapılması zorunlu olmayan montaj ve benzeri işler mümkün olduğunca yerde yapılır.
- Çalışmalar önceden planlanır; yüksekten düşmeye ilişkin hususların acil durum planında yer alması sağlanır.
- Çalışanların çalışma yerlerine güvenle ulaşması uygun araç ve ekipmanlarla sağlanır.
- Güvenlik öncelikle toplu koruma tedbirleriyle sağlanır: güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları veya hava yastıkları.
- Toplu korumanın yeterli olmadığı ya da uygulanamadığı hallerde, uygun bağlantı noktaları veya yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri ve standartlara uygun bağlantı ekipmanları kullanılır.
- Yapı kullanıma geçtikten sonraki bakım çalışmaları için gereken yaşam hattı bağlantı noktaları, projenin hazırlık aşamasında belirlenir.
- Yüksekte güvenli çalışma donanımlarının düzenli kontrol ve bakımı yapılır; uygun olmayan donanım kullanılmaz.
- Çalışanlar yüksekte çalışmanın tehlike ve riskleri konusunda bilgilendirilir ve eğitilir.
- Yüksekte yapılan çalışmalar, işverenin görevlendirdiği ehil bir kişinin gözetim ve kontrolünde yürütülür.
- Güvenlik ağlarının TS EN 1263-1 ve TS EN 1263-2 standartlarına uygun olması, işe uygun tipte seçilmesi ve kullanım kılavuzuna uygun kurulması gerekir.
- Döşeme kenarları ve boşluklarda düşmeyi engelleyecek toplu koruma tedbirleri alınır. Korkuluk sistemlerinde ana korkuluk, ara korkuluk ve topuk levhası bulunur.
İlgili sayfalar
Son güncelleme: 11 Kasım 2026